Bron afbeelding: calpro.no

Met een eenvoudige screeningstest kunnen patiënten, die een grote kans hebben op een inflammatoire darmziekte (IBD, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa), geïdentificeerd worden. Hierdoor wordt de noodzaak tot het uitvoeren van kostbare, invasieve en langdurige endoscopieën verminderd. Dit is een van de belangrijke uitkomsten van een studie uitgevoerd door wetenschappers van het UMCG die onlangs is gepubliceerd in het British Medical Journal.

Een eenvoudige, niet-invasieve en goedkope screeningstest zou helpen om de patiënten met een hoge waarschijnlijkheid op de ziekte te kunnen aanwijzen, zodat onnodig endoscopisch onderzoek bij andere patiënten kan worden voorkomen. Het meten van de calprotectine concentratie in ontlasting is een kandidaat screeningstest, maar de betrouwbaarheid hiervan bij patiënten waarvan men IBD was tot nu toe grotendeels onbekend. De UMCG-wetenschappers onderzochten of calprotectine in de ontlasting kan dienen als screeningstest om het aantal patiënten dat een belastende coloscopie moet ondergaan te verminderen.

De resultaten van zes studies bij volwassenen (670 patiënten) en zeven studies bij kinderen (371 patiënten) werden met behulp van een nieuwe methodologie (diagnostische meta-analyse) geanalyseerd. De studies kwamen overeen qua opbouw: het resultaat van de calprotectine bepaling werd vergeleken met het resultaat van endoscopisch onderzoek bij patiënten met een verdenking op inflammatoire darmziekten.

IBD werd bevestigd bij 32% van de volwassenen en 61% van de kinderen. Vooraf screenen met de calprotectine-test zou het aantal endoscopieën bij volwassenen met 67% reduceren en bij kinderen met 35%. De keerzijde van de medaille is dat bij 6% van de volwassen patiënten met een inflammatoire darmziekte de diagnose later zou worden gesteld en bij 8% van de aangedane kinderen. De gevolgen van het “missen” van patiënten met een inflammatoire darmziekte moet worden afgezet tegen het aantal patiënten dat onterecht een scopie ondergaat, zeggen de onderzoekers.

Ondanks dat de geanalyseerde studies in kwaliteit verschilden, concluderen de onderzoekers dat het bepalen van calprotectine in de ontlasting een nuttige screeningstest is om patiënten met een grote kans op inflammatoire darmziekte te kunnen aanwijzen. De bevindingen ondersteunen het gebruik van de calprotectine-test in ziekenhuizen, maar er is nog niet voldoende bewijs om de test ook in de huisartsenpraktijk te gebruiken. Een vervolgonderzoek zal zich richten op het gebruik van de screeningstest bij patiënten die bij de huisarts komen met symptomen als buikpijn, diarree, rectaal bloedverlies en gewichtsverlies.

Bron: UMC Groningen

Noot van de redactie: op onze website hebben we meer informatie staan over deze feacale calprotectine test. Belangrijk om te weten is dat dit nog geen standaardonderzoek is. In België wordt het enkel maar gebruikt in studieverband omdat de kostprijs van 25 euro nog niet terugbetaald wordt. In Nederland is er al wel een terugbetaling. Met deze test zal er nog altijd nood zijn aan een traditionele coloscopie omdat men daarbij echt een beeld van de binnenkant van de darmen krijgt en omdat men biopten kan nemen. De test kan wel een goede aanvulling zijn op het bloedonderzoek en ervoor zorgen dat er minder (overbodige) coloscopieën zullen zijn.

Tags: coloscopie | diagnose | feacale calprotectine | onderzoeken

Gent, 5 juli 2010 - Wetenschappers verbonden aan VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en de Universiteit Gent tonen aan dat het eiwit A20 een belangrijke beschermende functie uitoefent bij ziekten die gepaard gaan met chronische darmontsteking. Dit maakt A20 tot een beloftevol therapeutische doelwit en opent de weg naar een nieuwe ontstekingsremmer.

Chronische darmontsteking

Een ontsteking is een normale beschermingsreactie tegen weefselschade en infecties. Deze afweerreactie is heel specifiek en is pas mogelijk na een hele cascade van signalen. Soms loopt er echter iets fout in de keten van reacties waardoor het ontstekingsproces uit de hand loopt of zelfs ongewenste reacties worden opgewekt tegen lichaamseigen stoffen. De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn beide chronische ontstekingsaandoeningen van het maag-darmkanaal. Het op hol geslagen immuunsysteem intomen is dé voor de hand liggende behandeling van dit soort ziektes. En hiervoor is een grondige kennis van het hele proces onontbeerlijk.

TNF, NF-κB en A20

Het eiwit NF-κB speelt een kritische rol in een ontstekingsreactie en wordt o.a. geactiveerd door TNF (nvdr: de biologische medicijnen zoals Remicade en Humira blokkeren de werking van dit lichaamseiwit TNF-alpha) dat door witte bloedcellen wordt aangemaakt en als een soort boodschapper molecule tussen verschillende celtypes fungeert. Dit leidt o.a. in de cel tot de productie van A20, een eiwit dat de NF-κB activering terug afzet en tevens het afsterven van cellen kan verhinderen.

A20, nieuw therapeutisch doelwit

Om de fysiologische rol van het eiwit A20 te achterhalen onderzochten Lars Vereecke en collega’s onder leiding van Geert van Loo en Rudi Beyaert muizen waarvan de darmepitheelcellen (cellen die de darmwand bekleden) het eiwit A20 niet kunnen aanmaken. Uit hun experimenten blijkt dat de darmepitheelcellen van deze muizen zeer gevoelig zijn voor TNF-geïnduceerde celdood waardoor ze veel sneller chronische darminflammatie ontwikkelen. Afbraak van het darmepitheel geeft de kans aan bacteriën om binnen te dringen in het darmweefsel met een systemische ontstekingreactie tot gevolg.

In normale of gezonde toestand is de rol van het eiwit A20 eerder beperkt. A20 speelt vooral een beschermende rol in condities zoals darmbeschadiging of -ontsteking. Deze studie bevestigt ook de resultaten van een genoomwijde analyse (nvdr. een grote studie waarbij men het DNA van de mens in beeld bracht en afwijkingen bij bepaalde ziekten kon ontdekken) bij een groot aantal patiënten waaruit bleek dat defecten in A20 een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van de ziekte van Crohn. Het eiwit A20 blijkt dus een interessant doelwit voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor chronische darmontsteking.

Noot van de redactie: dit is nog volop in onderzoek. De tijd tussen een eerste bevinding tot een uiteindelijk medicijn duurt vaak meer dan 10 jaar. Het zal dus nog even duren vooraleer dit een nieuw medicijn zal worden voor onze ziekte. Ook is het niet 100% zeker of dit ooit op de markt zal komen, daarvoor zijn nog vele jaren aan (patiënten)studies nodig en moet aangetoond kunnen worden dat het medicijn ook effectief werrkt.

Patiënten die naar aanleiding van dit onderzoek nog specifieke vragen hebben, kunnen deze stellen aan het VIB via e-mail: Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken

Tags: A20 | TNF | VIB